De vuurwerkdiscussie in Amstelveen is opnieuw de kop ingedrukt. Dit jaar probeerde D66 het via een andere route, met een voorstel voor een onderzoek naar een stadsraadpleging over het onderwerp. Toch werd ook dit alternatief door de meerderheid geblokkeerd, waardoor elk idee dat neigt naar een vuurwerkverbod voorlopig van de baan is.
D66 stelde, tijdens de laatste raadsvergadering twee weken geleden, voor om de kosten en mogelijkheden van een stadsraadpleging over het vuurwerkbeleid te onderzoeken, met het idee om inwoners te betrekken bij een eventueel afsteekverbod. Het voorstel werd gesteund door de coalitiegenoot PvdA en de oppositiepartijen SP en GroenLinks, maar kreeg niet genoeg stemmen om door te gaan. 16 raadsleden stemden voor en 18 tegen.
‘Niet op voorhand voor of tegen’
D66-raadslid Driss Aarabi, die de motie indiende, benadrukte dat de motie slechts beoogde te onderzoeken hoe een stadsraadpleging eruit zou kunnen zien: “Na het onderzoek kun je dan nog beslissen hoe je de stadsraadpleging verder vormgeeft. We zijn zelf niet op voorhand voor of tegen een verbod.”
“Misschien heerst er een soort angst rond dit onderwerp?” vraagt Aarabi zich hardop af. Hij vindt de uitslag teleurstellend en is verbaasd: “Het is een hele simpele motie. We hebben vaker dit soort onderzoeksmoties.”
Volgens VVD-fractievoorzitter Jet Smit kan zo’n onderzoek al snel 50 tot 60 duizend euro kosten. “Iemand moet daar weer uren aan zitten, en dat moet van buiten worden ingehuurd. We werken met belastinggeld. Daar moeten we zuiver mee omgaan.”
Lees ook: Verkopen Amstelveens vuurwerk ‘booming’, dealers vrezen wel voor toekomst
Want zelfs als het onderzoek was aangenomen, rijst de vraag wat er daarna had moet gebeuren. Partijen die tegen stadsraadplegingen of voor vuurwerk zijn, hebben geen onderzoek nodig om hun standpunt te bepalen. De motie behandelt daarmee drie politiek gevoelige thema’s: burgerinspraak, vuurwerk en dure onderzoeken die mogelijk in een la belanden.
D66 had achter de schermen haar motie nog wel aan de coalitie proberen te slijten, maar alleen de PvdA was bereid mee te doen. VVD en Goed voor Amstelveen (GvA) maakten snel duidelijk dat zij niets in de motie zagen. GvA stelde zelfs een alternatieve motie voor, maar D66 was daar dan weer niet erg enthousiast over.
De coalitiepartijen kwamen niet tot een overeenstemming, waarmee het voorstel een vrije kwestie werd. De coalitiepartijen maakten dan ook graag gebruik van die vrijheid.
Wat is stadsraadpleging?
VVD-fractievoorzitter Jet Smit wees er op dat er geen stappenplannen bestaan voor wat een ‘stadsraadpleging’ precies inhoudt, een instrument dat in Amstelveen simpelweg niet bestaat. “Voordat we het instrument überhaupt kunnen gebruiken, moeten we het eerst daarover eens worden,” stelde Smit.
“Je ziet bij dit soort mini-referenda dat het risico dat lobbygroepen of oppositie zo’n onderwerp kapen. Mensen die blij zijn met een bepaalde situatie laten zich vaak niet horen, de zwijgende meerderheid,” licht Smit aan deze omroep toe. “Je hoort nooit de mensen die voor zijn, die tevreden zijn.”
Volgens de motie-indieners vormt dit de kern van het debat: er moet onderzocht worden hóe een stadsraadpleging vorm moet krijgen. Je kunt immers niet alle 90.000 Amstelveners naar het raadhuis uitnodigen.
Voor D66 moet zo’n raadpleging dan ook meteen gaan over het vuurwerkbeleid, aangezien dit bij uitstek geschikt is voor zo’n stadsraadpleging. “Het onderwerp vuurwerk leeft onder de samenleving en is typisch zo’n onderwerp, met een lange historie, dat iedereen raakt, zowel voor- als tegenstanders,” legt Aarabi uit. “Dit is een onderwerp waar wij zeggen: dit is niet iets voor de raad of het college van B&W. Dit is te belangrijk.”
GvA-raadslid Nachson Rodrigues Pereira bekritiseerde de motie omdat deze volgens hem ertoe zou leiden dat de vrijheid te ver zou worden ingeperkt. De motie neigt namelijk te veel naar een verbod. Hij stelde dat een verbod alleen gerechtvaardigd is als er geen andere oplossingen meer voorhanden zijn: “Een traditie verbieden doe je pas als je echt geen andere ideeën en oplossingen meer hebt.”
Wel verbod afsteken en niet op verkoop?
Ook andere partijen vinden de motie te veel neigen naar een verbod. Fractievoorzitter Pieter Monkelbaan van de grootste oppositiepartij bbA steunt burgerparticipatie, maar is fel tegen een vuurwerkverbod en vindt het onderwerp niet geschikt voor een raadpleging. Fractievoorzitter Emiel Sjaardma van 50Plus wijst op andere kwesties, zoals de invoering van 30 km-zones of betaald parkeren, die volgens hem beter voor een raadpleging in aanmerking komen. Raadplegingen, aldus Sjaardma, moeten niet alleen worden ingezet wanneer het uitkomt. Sjaardma stemde als enige niet-indiener ondanks kritiek toch voor.
Meerdere partijen stellen bovendien dat het vreemd zou zijn als het afsteken van vuurwerk in Amstelveen verboden wordt, terwijl de verkoop op nationaal niveau doorgaat. De indieners van de motie benadrukken echter dat er eerst een onderzoek moet plaatsvinden om te kijken wat daaruit voortkomt, voordat een beslissing wordt genomen.
“Eerder hebben al sommige gemeenten ook een afsteekverbod ingesteld, maar zonder een raadpleging. Dat willen wij niet op die manier doen,” zegt Aarabi.
Vorig jaar steunde Aarabi het GroenLinks-voorstel voor een direct afsteekverbod niet. Hij vond toen dat het te kort dag was voor zo’n verbod, maar stond wel open voor het onderzoeken van alternatieven voor 2024. Uiteindelijk trok GroenLinks de motie in, met het plan om samen met andere partijen een nieuw voorstel te ontwikkelen voor de komende jaarwisseling. Daar lijkt dit voorstel een vervolg van te zijn.
Tijdens het debat ontstond er verwarring over de vraag of een referendum onder een stadsraadpleging valt. Meerdere partijen, waaronder CDA en BVNL, verwijzen naar de motie alsof het om een referendum gaat. BVNL-fractievoorzitter Yaron van Koningsveld laat weten blij te zijn dat D66 “teruggaan naar haar roots,” verwijzend naar het verleden van de partij met referenda.
Referendum wel optie
“Quod non!” sneert GroenLinks-raadslid Gert Jan Slump, die duidelijk wil maken dat het voorstel absoluut niet over een referendum gaat. “Een raadpleging is volgens mij een breed begrip,” verduidelijkt hij. “We zouden moeten onderzoeken hoe we onze inwoners op een actieve manier kunnen betrekken.” Volgens Rodrigues Pereira werd een referendum wel degelijk als optie genoemd. Aarabi moest vervolgens toegeven dat een referendum wel een optie zou kúnnen zijn.
Een referendum organiseren in Amstelveen is overigens niet mogelijk, simpelweg omdat er geen wettelijke basis voor is. In Alkmaar daarentegen hield de gemeente dit jaar een raadgevend referendum, waarbij 65,3% van de stemmers zich uitsprak voor een afsteekverbod. De gemeenteraad nam deze uitslag over en voerde het verbod in. “Zo ver zijn wij in Amstelveen nog niet,” merkt Aarabi op.
Enkele raadsleden stemden niet mee: Tawros Aslanjan (D66) en Kees Noomen (VVD) waren afwezig, terwijl Gonnie van Rietschoten van Actief voor Amstelveen zich onthield van stemmen om belangenverstrengeling te vermijden, aangezien ze een fietsenzaak bezit die vuurwerk verkoopt.
Nadat de motie in de raad strandde liet D66 per persbericht weten het belangrijk te vinden dat Amstelveners meer invloed krijgen over grote besluiten die hen raken. Echter, het persbericht gaf geen concrete vervolgstappen of plannen aan om de betrokkenheid van Amstelveners daadwerkelijk te vergroten.
Voor de komende jaarwisseling, en wellicht in de toekomst, blijft het afsteken van legaal vuurwerk in Amstelveen toegestaan, met uitzondering van de vuurwerkvrije-zones.
